در ميان بزرگان [فقه شيعه ] چنين معروف است كه نقدينه [هر گونه پول ]همانند ديگر كالاهاى مثلى است كه در بدهيها و جبران خسارتها، ضمان آن مثلى است و كاهش ارزش آن به هنگام پرداخت، نسبت به زمان گرفتن و يا از ميان رفتن، بر عهده پرداخت كننده نيست. پيامد اين سخن آن است كه اگر كسى مثلاً از پنجاه سال گذشته تا كنون، به ديگرى صد تومان بدهكار باشد كه اين مبلغ، در آن روزها ارزش بسيار و توان خريد بالايى داشت، اكنون مى‌تواند يك برگ اسكناس صد تومانىِ امروز را به او بپردازد كه به هيچ روى با ارزش آن روزش برابرى نمى‌كند و معنايش آن است كه كاهش ارزش پول، به ضمان درنيامده و تنها مثل و معادل اسمى آن را ضامن است. اين خود، مسأله‌اى است با اهميت و پيامدهاى فقهى مهمى را در بخشهاى گوناگون فقه داراست.

در اين نوشتار، مسأله را در دو بخش و سخنى در پايان پى مى‌گيريم.بخش نخست: بررسى قواعد اوّليه در اين مسأله. بخش دوم: بررسى روايات..سخن در پايان: برخى مسائل و فروع فقهى ديگر كه در ارتباط با اين مسأله است.